Nieuw rapport: industrie- en handelsbeleid
Nederland en Europa moeten hun industrie- en handelsbeleid radicaal veranderen om afhankelijkheden te verkleinen, duurzame ontwikkeling te stimuleren, hoogwaardige banen te behouden en binnen de planetaire grenzen te blijven. Dat is de hoofdboodschap van het rapport dat Handel Anders vandaag publiceert over de terugkeer van industriebeleid in de internationale arena.
Wat dertig jaar gold als economisch taboe – subsidies, importheffingen, exportcontroles en actieve staatsinvesteringen – is nu een centraal machtsinstrument.Van Washington tot Beijing, en van Brasília tot Delhi, industriebeleid wordt ingezet om waardeketens veilig te stellen, technologie te beheersen en strategische autonomie op te bouwen. Het rapport: Industrie- en handelsbeleid: een kritische analyse en alternatieven laat zien dat deze heropleving geen technocratische trend is, maar een machtsstrijd om wie hoeveel beleidsruimte heeft om industriebeleid te voeren, en binnen welke handelsregels. Landen in het mondiale Zuiden delven hierbij vaak het onderspit.
Het rapport plaatst industriebeleid in een bredere machtsgeschiedenis. Wereldwijde productieketens zijn gevormd door koloniale structuren en handelsregels die tot vandaag bepalen wie waarde toevoegt en wie afhankelijk blijft van grondstoffenexport. Tegelijkertijd groeit het verzet tegen deze rol. Landen als Brazilië, India en Indonesië bouwen actief aan eigen industrie, heronderhandelen contracten en stellen nationale ontwikkelingsdoelen centraal.
Europa zegt een groene industriële koers te varen, maar houdt in de praktijk vooral vervuilende industrieën overeind. Tegelijkertijd breekt ze wetgeving om mens, dier en natuur te beschermen in rap tempo af onder het mom van “competitiviteit”. Ook Nederland dreigt mee te glijden in keuzes die vooral het verleden verlengen. Zonder expliciete besluiten over subsidies, afbouw, netcapaciteit en investeringsprioriteiten dreigt Nederland de ruimte voor nieuwe, duurzame industrie te blokkeren.
Een alternatief industrie- en handelsbeleid is daarom hoognodig. In deze publicatie presenteert Handel Anders haar alternatieven voor een sociaal rechtvaardig en toekomstbestendig industriebeleid dat binnen de planetaire grenzen past. Zo moeten multilaterale handelsregels worden veranderd om regionalisering te bevorderen en afhankelijkheden te verkleinen en dient de overheid in te zetten op een breed sociaal transitieplan. Een alternatief industrie- en handelsbeleid draagt bij aan strategische autonomie, aan het behoud en de creatie van hoogwaardige banen, en aan het verkleinen van het beslag dat de EU legt op natuurlijke hulpbronnen in het mondiale Zuiden.