Wereldwijde verklaring van het maatschappelijk middenveld over de handelsdreigingen van Trump
Trump gebruikt invoerheffingen en handelsdreigingen om andere landen te intimideren en zo de mondiale macht van de VS te behouden. Hoewel de bestaande handelsregels door Amerikaanse bedrijven zijn vormgegeven, volstaat dit de laatste tijd niet meer om de dominantie van de Verenigde Staten te garanderen, dus neemt Trump zijn toevlucht tot brute kracht. Hiervoor maakt hij gebruik van de reële frustraties van werkende mensen over het huidige handelssysteem om de internationale economie met harde hand te hervormen in het belang van het grote Amerikaanse bedrijfsleven.
We roepen regeringen op om te stoppen met het tegemoetkomen aan Trump. We roepen maatschappelijke organisaties op om samen met ons weerstand te bieden en een betere wereld te creëren.[1]
De beweging voor eerlijke handel strijdt al tientallen jaren tegen de bestaande handelsregels, vrijhandelsovereenkomsten en instellingen zoals de Wereldhandelsorganisatie, die “de markt” boven alle andere doelstellingen stellen. We hadden gelijk. De huidige handelsregels hebben fatsoenlijke banen vernietigd, de planeet beschadigd, de klimaatcrisis aangewakkerd en essentiële openbare diensten ondermijnd. De belofte dat iedereen zou meeprofiteren van economische groei bleek een mythe: de voordelen zijn terechtgekomen bij de rijken en de grootste bedrijven, terwijl de ongelijkheid is toegenomen en lokale bedrijven het onderspit hebben gedolven.
De handelsregels zijn systematisch nadelig voor landen in het mondiale Zuiden. Deze regels gaan vaak voorbij aan de ontwikkelingsbehoeften van deze landen en ontzeggen hen juist de strategieën die de huidige rijke landen groot hebben gemaakt – een al te bekend geval van ‘kicking the ladder away’. Ondertussen verdubbelen de grote mogendheden, en met name de VS, hun maatregelen die ontwikkelingslanden benadelen. Als gevolg daarvan zitten de armste landen vast aan de export van grondstoffen en goederen met een lage waarde, waardoor ze niet in staat zijn om te diversifiëren of veerkrachtige, dynamische economieën op te bouwen.
We zijn momenteel getuige van een verschuiving naar fascisme en een van de drijvende factoren hierachter zijn de huidige handelsregels. Te vaak wordt aan mensen wier banen en gemeenschappen zijn vernietigd in naam van de ‘vrije handel’ verteld dat er geen alternatief is voor het huidige handelssysteem en worden de problemen ervan niet erkend. Wat Trump voorstelt, is echter geen oplossing, maar brengt ons van kwaad tot erger.
De eisen van Trump zijn een ‘macht is recht’-vrijbrief voor iedereen, die de belangen van de rijksten in de wereld bevordert ten koste van de overgrote meerderheid van de mensheid en ons milieu. Zijn roep om andere landen hun nationale wetten en beleid aan te passen aan de belangen van Amerikaanse bedrijven holt de democratie uit en maakt een schijnvertoning van soevereiniteit. Onder de chaos schuilt een consistentie in zijn eisen:
Meer fossiele brandstoffen verbranden, waardoor het klimaatbeleid wordt ondermijnd.
Overheidsgeld uitgeven aan het leger en Amerikaanse wapens, in plaats van aan openbare diensten.
Elke poging om de macht van Big Tech te beperken, opgeven.
De normen voor voedsel en landbouw verlagen, waardoor de gezondheid van mensen in gevaar komt.
Amerikaanse bedrijven bevoorrechte toegang verlenen om gemeenschappen van hun minerale rijkdommen te beroven.
Trump en zijn miljardairvrienden lucratieve zakelijke deals toekennen.
Regeringen moeten niet toegeven aan het gepest van Trump – toegeven heeft hem alleen maar recalcitranter gemaakt. Vooral wanneer de economisch machtigste landen capituleren, komen andere landen in de vuurlinie terecht. In plaats daarvan moeten landen een strategie van samenwerking ontwikkelen om weerstand te bieden. Het sluiten van individuele deals heeft al te veel gekost, waardoor de pestkop wordt aangemoedigd om terug te komen en meer te eisen, waardoor landen hoe dan ook worden getroffen door hogere tarieven en economische dwang, ongeacht de offers die zijn gebracht.
Dit is niet het moment om terug te keren naar de status quo, maar om een nieuwe weg voorwaarts uit te stippelen. In plaats van te strijden om individuele deals of geïsoleerd te reageren op de dictaten van Trump, moeten landen zich verenigen om een eerlijker, op ontwikkeling gericht wereldwijd handelssysteem op te bouwen – een systeem dat weerstand biedt aan de neerwaartse spiraal van verdeeldheid, intimidatie en uitbuiting. Juist de acties van Trump hebben aangetoond hoe hol vrijhandelsovereenkomsten en WTO-regels zijn, en dit is een kans om uit hun keurslijf te stappen. Nu autoritaire figuren als Trump het internationaal recht steeds meer negeren, moeten leiders niet overhaast handelsregels verdedigen die niet geschikt zijn voor hun doel, vooral niet voor het mondiale Zuiden. Uiteindelijk kunnen we Trump en het fascisme alleen verslaan door een internationale economie te creëren die kan voorzien in de behoeften van de mensheid en een leefbare planeet kan garanderen. Dit omvat:
Het gebruik van tarieven en andere handelsinstrumenten ter ondersteuning van ontwikkeling en een strategisch, gericht industriebeleid, met name in ontwikkelingslanden, maar nooit als middel om veranderingen in het binnenlands beleid van een soeverein land af te dwingen.
Het respecteren van het beginsel van speciale en differentiële behandeling ten gunste van ontwikkelingslanden en minst ontwikkelde landen als hoeksteen van de internationale handelsregels.
Prioriteit geven aan klimaat- en biodiversiteitsdoelstellingen binnen en boven handelsdoelstellingen.
Prioriteit geven aan mensenrechten en de rechten van inheemse volkeren, met name het recht op vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming, binnen en boven handelsdoelstellingen.
Bevordering van voedselsoevereiniteit en agro-ecologische praktijken, met hoge normen voor dierenwelzijn en een leefbaar inkomen voor boeren.
Bevordering van werknemersrechten, goede lonen, fatsoenlijk werk en beleid om volledige werkgelegenheid na te streven.
Bevordering van investeringen in openbare diensten.
Waarborging van rechtvaardigheid op het gebied van hulpbronnen voor ontwikkelingslanden, met name wat betreft ‘kritieke’ mineralen.
Effectieve regulering van bedrijven, onder meer op het gebied van de digitale economie, AI, monopolievorming en financiële markten.
Ervoor zorgen dat het handelsbeleid schuldkwijtschelding, belastingrechtvaardigheid en verbeterde hulp ondersteunt en niet ondermijnt.
Afschaffing van geheime arbitragetribunalen (formeel bekend als ISDS of ICS).
Afschaffing van handelsbepalingen die de toegang tot geneesmiddelen beperken.
Ontwikkeling van een open, transparant en democratisch handelsbeleid.
Op dit moment staat handel ter discussie voor een echt debat – en we mogen deze kans niet voorbij laten gaan. Terwijl demagogen proberen onze woede tegen elkaar te richten, hebben we elke beweging nodig die zich hiertegen verzet. Het oude neoliberale beleid faalt en dit is ons moment om de verbanden te leggen en onze strijd te bundelen. Klimaatactivisten, organisatoren van migrantenrechten, boeren en plattelandsgemeenschappen die strijden tegen landroof door bedrijven, feministische, antifascistische en anti-genocidale bewegingen, vakbonden, jongeren die een toekomst eisen – we vechten allemaal tegen hetzelfde beest. Het is tijd om onze bewegingen te verenigen en de kracht op te bouwen die we nodig hebben om een wereld te creëren die voor ons allemaal werkt, niet alleen voor een kleine groep rijken.
[1] Dit statement is door meer dan 120 organisaties ondertekend. Kijk hier voor een actueel overzicht van de ondertekenaars.