Afbouw van ISDS in Nederland: een routekaart

Vandaag publiceren Handel Anders! leden SOMO en Both ENDS het rapport Afbouw van ISDS in Nederland: een routekaart. In het rapport brengen ze de rol van Nederland in het systeem van ISDS aan het licht en bieden praktische handvatten om ISDS af te bouwen.

Het zogenaamde ISDS (investor-state dispute settlement) is ooit in het leven geroepen om investeringen in het buitenland te beschermen, maar wordt steeds vaker ingezet tegen maatregelen op het gebied van klimaat, veiligheid, volksgezondheid en milieu. Overheden, waaronder de Nederlandse, lopen zo het risico op miljardenclaims en dit zet het algemeen belang onder druk.

Het is daarom hoog tijd om dit risico aan te pakken door ISDS af te bouwen. Deze urgentie wordt nog verder onderstreept doordat ISDS hoog op de agenda staat van de door Nederland mede georganiseerde Conference on Transitioning Away from Fossil Fuels in april 2026.

De cijfers

• Nederland is een spil in het internationale ISDS-systeem, met 70 actieve verdragen die ISDS-bepalingen bevatten. Nederlandse verdragen worden intensief gebruikt: met 140 bekende zaken zijn ze goed voor bijna 10 procent van alle ISDS-zaken wereldwijd, waarmee Nederland op de tweede plaats staat, na de Verenigde Staten.

• ISDS-claims onder Nederlandse verdragen lopen op tot ongeveer 97 miljard euro, met 17 miljard euro aan daadwerkelijk uitgekeerde bedragen. Dit legt enorme druk op overheidsbegrotingen in binnen- en buitenland, met name in het mondiale Zuiden.